«Το βλέμμα που περνά δίπλα σου, αλλά δεν το κοιτάς»
Της Μαριας Δεληθαναση

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Στον παιδικό σταθμό του Σωματείου Γυναικών της Σιέρα Λεόνε, η μικρή κοιτάζει με βλέμμα βαθύ και κουρασμένο τον φακό του Παναγιώτη Μοσχανδρέου. Εκεί άφηναν τα παιδιά τους αλλοδαποί που εργάζονταν νυχθημερόν, μέχρι που το περασμένο καλοκαίρι τον σφράγισε η Νομαρχία Αθηνών διότι δεν πληρούσε τις προδιαγραφές (!) Ο Τζαφέρ κοιτά τον φακό με τα δύο μοναδικά πράγματα που έχει: το Κοράνι και τη φωτογραφία του νεκρού αδελφού του, που σκότωσαν οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Ζει στο φιλόξενο ξενοδοχείο «ΑΡΑ» στη Λέρο, όπου τον ξέβρασε η θάλασσα τον περασμένο Ιούνιο, με άλλους 100 πρόσφυγες.

Ο μικρός Ρομά παίζει με τον Παναγιώτη, κάνοντας σκέρτσα στον φακό με μια πλαστική σακούλα. Ζει με την οικογένειά του στον μεγάλο καταυλισμό των τσιγγάνων στη λεωφόρο ΝΑΤΟ στον Ασπρόπυργο. Εκεί όπου Ρομά απ’ όλα τα Βαλκάνια επικοινωνούν στην ίδια γλώσσα, ζουν στην ίδια μοίρα.

«Κοίταξέ τον...»
Με φωτογραφικά οδοιπορικά σε Αλβανία, Σερβία, Ουκρανία, Τουρκία, Βραζιλία, Αρκτική, Κίνα... ο Παναγιώτης Μοσχανδρέου αποφάσισε πριν από ένα χρόνο να δημιουργήσει μια θεματική για πρόσφυγες, μετανάστες και Ρομά. Κυρίαρχο στοιχείο το βλέμμα «αυτού που περνά δίπλα σου, αλλά δεν τον κοιτάς.

Κοίταξέ τον λοιπόν μέσα από τον φακό της μηχανής»... Εναυσμα ήταν μια αφίσα στα γραφεία της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Αθήνα: ένα γκράφιτι ευρωπαϊκής χώρας που έγραφε «Refugees go home» (Πρόσφυγες, πηγαίνετε σπίτια σας ) και η Υπατη Αρμοστεία σχολίαζε: «Θα πηγαίναμε, εάν μπορούσαμε»...

«Τι είναι ο ξένος; Ξένος προς εμάς, τον τρόπο ζωής μας, την κουλτούρα μας; Μήπως είναι οτιδήποτε ανοίκειο; Κι αν αυτό το ξένο είναι άνθρωπος; Πότε ο ταξιδιώτης, ο άγνωστος, ο επισκέπτης, ο διωγμένος από την πορεία της ζωής γίνεται Ξένος;» γράφει στο σημείωμα της έκθεσης και σχολιάζει: «Οταν αντιμετωπίζεις τον Αλλον σαν ξένο, του στερείς την ανθρώπινη υπόστασή του. Οταν μιλάς για «λαθρομετανάστευση» στέκεσαι απέναντί του, ενώ προϋπόθεση για την πολιτική είναι η κατανόηση»... Μιλά για τον Αλι Ρεζά, τον 13χρονο Χαζάρο, που φωτογραφίζεται στο Κέντρο Υποδοχής Ασυνόδευτων Ανηλίκων του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στον Βόλο. Περπάτησε με τα πόδια από το Αφγανιστάν μέχρι εδώ, μόνο μια φορά ανέβηκε σε φορτηγό.

Αμίλητος και βαθιά θλιμμένος φιλοξενείται εκεί όπου «κοινωνικοί λειτουργοί και αξιόλογο προσωπικό προσπαθούν να στήσουν τα παιδιά στα πόδια τους». Εκεί και ο Ρεϊμόντ Μουσταφά από το Κονγκό. Αντικαθεστωτικοί εισέβαλαν στο σπίτι του, σκότωσαν όλη την οικογένεια, ο μικρός σώθηκε κρυμμένος κάτω από ένα κρεβάτι κι ένας θείος τον έβαλε στην πρώτη πτήση για Ευρώπη. Κατέληξε στην Ομόνοια όπου είχε την τύχη να μάθει από έναν Αφρικανό που πουλούσε CDs για το Κέντρο. «Πήρε το σωστό ΚΤΕΛ» μουρμουρίζει ο Παναγιώτης «Θα μπορούσε να είχε πάρει το ΚΤΕΛ για την Πάτρα ή την Ηγουμενίτσα. Αλλά έφθασε στον Βόλο και σώθηκε. Ο,τι γίνεται γι’ αυτούς τους ανθρώπους οφείλεται στην Υπατη Αρμοστεία, στο Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, στους ακτιβιστές σαν τη Ματίνα και τον Σπύρο στη Λέρο, στη δική μου και τη δική σου εμμονή γι’ αυτό το ρεπορτάζ. Δεν θα έπρεπε, όμως, να γίνεται έτσι»...

Η έκθεση φιλοξενείται μέχρι την Κυριακή στο ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ ΣΤΟΥΝΤΙΟ (Ερεχθείου 22, στην Ακρόπολη ). Ωρες λειτουργίας: Παρασκευή 11 π.μ. - 2.30 μ.μ., Κυριακή 11 π.μ. - 1 μ.μ. και 6 μ.μ. - 10 μ.μ.